A.D. 1539

Erectio oppidi Wlosczowa in terra Sandomiriensi
In nomine Domini. Amen.
Ad perpetuam rei memoriam.

Revera clementia Salvatoris humani generis imbecillitati quae plerumque decurus temporis et oblivionis errore confunditur, industriosum indidit remedium ut actus suos et signanter perpetuitatem concernentes consuevit litterarrum apiibus perennari, proinde Nos, Sigismundus, Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lituanie, necnon Terrarum Craciviensis Sandomiriensis et dominus et heres, universis et singulis praesentibus et futuris horum notitiam habituris planum testatumque facimus quia Nos habentes in prospectu fidelia servitia generosi Hieronymi Szfraniec de Pieskowa Skala Capitanei Chencinensis et in Wlosczowa heredis quibus se Nobis et Reipublicae Regni Nostri reddidit et in dies reddere studet gratum et commendatum, volentesque illum ad humiliora servitia propensiorem et obligatiorem reddre, ipsi de speciali gratia et clementia Nostra regia plenam et omnimodam potestatem et facultatem dandam concedendam duximus damusque et concedimus de villa sua hereditaria Wlosczowa nuncupata in Terra Sandomiriensis et in Disctrictu Chencinensis sita oppidum eiusdem nominis fundandum et erigendum Nosque ipsi eandem villam Wlosczowa auctoritate Nostra regia in oppidum transmutamus, erigimus, creamus praesentibus.
Ut autem hoc ipsum oppidum Wlosczowa ad meliorem deveniat condicionem et incrementum, damus incolis eius omnibus praesentibus et futuris Ius Teutonicum Magdemburgense, removentes eis et oppido praefato omnia iura terrestria Polonica, modos et consuetudines universasa quae Ius Theutonicum perturbare consueverunt, aximentes dictum oppidum Wloszczowa ac oppidanos incolas et suburbanos eius praesentes et futuros prout eximimus et liberamus harum serie litterarum perpetuo et in aevum ab omni iurisdictione mnium et singulorum Nostrum et RegniNostri palatinorum, castellanorum, capitaneorum, iudicum, subiudicum et quorumvis officialium et ministerialium eorundem ita quod coram ipsis aut aliquo eorum seorsum pro causis tam magnis quam parvis et quibusvis excessibus vel rebus citati parere vel respondere et on non comparitionem et condemnationem quascumque aliquas poenas persolvere non tenebuntur sed coram advocatosuo pro tempore existente in loco domicilli sui Iure Teutonico respondebunt, advocatus vero coram suo memorato domino suo hereditario et eius legitima posteritate nonnisi eodem Iure Teutonico mnibus de se querentibus respodere tenebitur et debetit. In causis vero mnibus tam civilibus quam criminalibus seu capitalibus, puta firti, homiciduu, membrorum mutilationis, incendii et quorumvis delictorum, maleficiorum passuum et criminum omnium eidem advocato pro tempore cum scabinis et iuratis oppidiintra metas et limites oppidi praefati nonnisi Iure Teutonico secundum iuridictionem et formam ipsius plenam damus et concedimus facultatem et potestatem audiendi cognoscendi senteniandi corrigendi condemnandi tenore praesentium mediante, volentes insuper oppidanis civibus negotiatoribus et artificiorum quorumcumque artificibus ceterisque ceterisque incolis et suburbanis oppidi praefati Wlosczowa benignitate Nostra regia prospicere et uberiori gratia illos prosequi, instituenda et indicenda duximus in eo praefato oppido tria fora annalia seu nundinas, uno pro festo santissimae et individuae Trinitatis, aliud pro die sancti Egidii, tertium vero pro festo sanctae Luciae virginis agenda et ... [31].



Założenie miasta Włoszczowy w ziemi sandomierskiej
W imię Pańskie. Amen.
Na wieczną rzeczy pamiątkę.

Zaiste, łaskawość Zbawiciela dała rodzajowi ludzkiemu zaradne lekarstwo na jego niedomaganie, z upływem czasu łączące się bardzo często ze skłonnością do zapominania. Jest nim to, że uwiecznia on zwykle na piśmie swe czyny, zwłaszcza te, które stanowią trwałe rozstrzygnięcia.
Przeto My, Zygmunt, z Bożej łaski Król Polski, Wielki Książę Litewski, a także Pan i Dziedzic Ziemi Krakowskiej i Sandomierskiej, powiadamiamy wszystkich współczesnych i potomnych, którzy mają się o tym dowiedzieć i zaświadczamy, iż mając na uwadze wierne usługi szlachetnie urodzonego Hieronima Szafrańca z Pieskowej Skały, Starosty Chęcińskiego i Dziedzica Włoszczowy, oddane Nam i Rzeczypospolitej Królestwa Naszego, jak i to, że bezustannie stara się on być Nam wdzięcznym i do Nas przywiązany, a chcąc uczynić go jeszcze chętniejszym i skwapliwszym do do pokornych usług, ze specjalnej łaski i królewskiej łaskawości Naszej uznaliśmy, iż należy mu dać wszelkiego rodzaju władzę i upoważnienia. Dlatego dajemy ją i pozwalamy, aby we wsi swej dziedzicznej, zwanej Włoszczowa, położonej w Ziemi Sandomierskiej i Powiecie Chęcińskim, założył i erygował miasto o tej samej nazwie, a My sami niniejszym pismem też wieś Włoszczowa władzą Naszą królewską przekształcamy w miasto, erygujemy i je i tworzymy.
Aby zaś to właśnie miasto Włoszczowa doszło do lepszego stanu i wzrostu, dajemy wszystkim jego mieszkańcom, obecnym i przyszłym, prawo niemieckie magdeburskie, ich i wspomniane miasto uwalniając od wszystkich praw ziemskich polskich, od przepisów i ogółu zasad, które zwykle burzą prawo niemieckie, i wyjmujemy spod nich rzeczone miasto Włoszczowa oraz obecnych i przyszłych mieszczan zamieszkałych w mieście i pod miastem. Stosownie do tego pismem niniejszym na zawsze i na wieczne czasy wyjmujemy i uwalniamy od wszelakiej jurysdykcji wszystkich Naszych i Królestwa Naszego wojewodów, kasztelanów, starostów, sędziów, podsędków i wszelkich pełnomocników, i ich urzędników. Jako pozwani mieszczanie nie będą mieć obowiązku stawania ani odpowiadania przed nimi samymi i przed żadnym z nich oddzielnie, zarówno w wielkich jak i małych sprawach i w jakichkolwiek wykroczeniach, ani nie będą musieli ponosić jakichkolwiek kar z tego powodu, że się nie stawią i zostaną skazani, lecz odpowiadać będą na podstawie prawa niemieckiego przed swoim wójtem w miejscu zamieszkania. Wójt zaś we wszystkich sprawach jego dotyczących będzie musiał odpowiadać przed wspomnianym swoim panem dziedzicznym i przed jego prawowitym potomstwem wyłącznie na podstawie prawa niemieckiego. Niniejszym pismem dajemy i przyznajemy temuż wójtowi z ławnikami i przysięgłymi miasta, w granicach wspomnianego miasta, ocenę wykroczeń i wszelkich zbrodni we wszystkich sprawach zarówno cywilnych jak i kryminalnych, czyli zagrożonych karą główną, takich jak kradzież, zabójstwo, obcięcie członków, podpalenie i jakichkolwiek przestępstwa, a to wyłącznie na podstawie prawa niemieckiego, podług jego jurysdykcji i formy. Dajemy mu pełne upoważnienie i władzę słuchania, rozpoznawania, wyrokowania, nakładania kar i skazywania.
Chcąc zaś ponadto łaskawością Naszą królewską dopomóc mieszczanom, kupcom i rzemieślnikom wszelkich rzemiosł oraz pozostałym mieszkańcom wspomnianego miasta Włoszczowy oraz obdarować ich jeszcze hojniejszą łaską, uznaliśmy, że należy ustanowić i wprowadzić w tym mieście odbywanie trzech dorocznych jarmarków - jednego na święto Najświętszej i Nierozdzielnej Trójcy, drugiego na dzień Świętego Idziego, trzeciego zaś na święto Świętej Łucji dziewicy. ... [31].

Opracował D. Wieczorek na podstawie [31] - Gacia T. 2017 .... (lit. w Kalendarium)